سازشناسی
تقویم تاریخ
عضـویت در خبـرنامه
نـام :
رایانامه :
نظـر سنجـی
شما مخاطب کدام بخش موسیقایی سایت هستید



آمـار بـازدید کننـدگان
بازدیدهای امروز : 42
بازدیدهای دیروز : 29
کل بـازدیـدها: 1742468
پژمان پارسایی

قیچک

قیچک سازی ایرانی است و از دسته سازهای آرشه ای است. شکم ساز از دو قسمت مجزا از یکدیگر تشکیل یافته، قسمت تحتانی کوچکتر و به شکل نیم کره است که بر سطح مقطع جلو پوست کشیده شده و روی پوست خرک ساز قرار دارد، قسمت بالایی بزرگتر، مانند چتری بر روی قسمت تحتانی قرار گرفته و هر دو قسمت توسط سطحی منحنی از عقب به هم اتصال یافته اند و در نتیجه در جلو یا بین دو قسمت حفره ای تشکیل شده است. سطح جلویی قسمت بالا، جزء در ناحیه ی و سط که زیر گردن ساز قرار گرفته به صورت دو شکاف پهن باز است. دسته ی ساز تقریبا در نصف طول خود روی شکم قرار گرفته و نیمه ی دیگر در بالا به جعبه ی گوشیها متصل است و دسته فاقد "دستان" است. سر متشکل است از جعبه ی کوچک (محل قرار گرفتن چهار گوشی، هر دو گوشی در یک طرف آن) و یک زائده ی منحنی شکل برای آویختن ساز که کمی به عقب برگشته و جهتی افقی یافته است. قیچک اساسا جزء دسته سازهای محلی بوده اما با حمایت وزارت فرهنگ و هنر به شهر آورده شده و نه تنها ساختمان و کوک آن را تکمیل و تنظیم کرده اند، بلکه آن را به سه اندازه ی مختلف، قیچک سوپرانو (به طول 5/56 سانتیمتر)، قیچک آلتو (63 سانتیمتر) و قیچک باس به همان نسبت بزرگتر ساخته اند. تمام انواع قیچک های ذکر شده چهار سیمه هستند. طول سیم مرتعش در قیچک سوپرانو برابر با 5/33 سانتیمتر، در قیچک آلتو برابر با 5/37 سانتیمتر و در قیچک باس 70 سانتیمتر است. وسعت هر یک از انواع حدود سه اکتاو است. قیچک سوپرانو سازی است که قابلیت تکنوازی و همنوازی هر دو را حائز است ولی در دونوع بعدی (آلتو و باس) بیشتر به منظور همنوازی در ارکستر به کار می رود. آرشه قیچک پس از استاندارد شدن ساز عینا همان آرشه ی ویولن است. قیچک از انواع سازهای محلی است که در سالهای اخیر به شهر آمده و مورد استفاده قرار گرفته است بیشتر در نواحی جنوب شرقی ایران معمول است و در آن نواحی حتی طبق عقیده و سنت اهالی برای معالجه امراض به کار می رود. در سطوح فوقانی شکم و پشت دسته سوراخ و حلقه ای است که دو تسمه بر آن الصاق می شود که یکی از تسمه ها را به کتف چپ و دیگری را به کمر می بندند و ساز در موقع نواختن تقریبا آزاد و آویزان می شود اما نوازندگان شهری تمایل به استفاده از این تمهید ندارند. کوک قیچک محلی ثابت نیست ولی قدر مسلم اینکه سیم ها تقریبا هیچوقت نسبت به یکدیگر فاصله ی پنجم نداشته اند. آرشه در اصل (نوع محلی آن) شبیه به آرشه کمانچه است و امروزه در شهر از آرشه ویولن و ویولنسل در نواختن نوع شهری آن استفاده می شود.